Ölçme ve Kontrol
Çorlu Meslek YüksekokuluMakine
- Kodu
- MKP102
- Yarıyılı
- 2026-2027 Güz Yarıyılı
- Teorik
- 2
- Uyg.-Lab
- 0-0
- Kredi
- 2
- AKTS
- 2
- Dersin türü
- Seçmeli
- Düzeyi
- Ön Lisans
- Dili
- Türkçe
- Kategorisi
- Temel mesleki dersler
- Ön koşul (tavsiye)
- --
- Dersi veren
- Öğr. Gör. ABDURRAHİM ÖNEN
Dersin amacı
* Boyut ve açı ölçümünde kullanılan hassas ölçü ve kontrol aletlerini tanıyabilme ve kullanabilme,*Dolaylı ve mukayeseli ölçüm tekniklerini uygulayabilme,*Alıştırma cinsine göre toleransları belirleyebilme ve mastarları boyutlandırabilme,*Öğrenilen ölçme tekniklerinden faydalanarak takım tezgahlarını sınanabilme,*Vida ve dişli özelliklerini ölçebilme.
Öğrenme çıktıları
- ÖÇ-1* Dişlilerin boyut ve profillerini ölçebilme.
- ÖÇ-2* Vida Dişlerinin Ölçülmesi
- ÖÇ-3* Öğrenilen ölçü ve kontrol teknikleri ile takım, bağlama aparatı ve takım tezgahlarını ayarlayabilme
- ÖÇ-4*İşlenen yüzeylerin belirlenen geometrik düzensizlik sınırlarında olup olmadığını tayin etmektir. Yüzey pürüzlülüğü terimlerini (Ra, Rz, Rt, vb.) tanımlar.
- ÖÇ-5* Belirli referansa göre makine parçalarının şekil ve konum toleranslarını ölçme.
- ÖÇ-6*Alıştırma tiplerine göre toleransları ve toleranslara göre de mastarları şekillendirebilme ve boyutlandırabilme.
- ÖÇ-7* Mastarlar ve Optik Camlarla Yüzey Kontrolü
- ÖÇ-8*Makine parçalarının mukayeseli ölçme tekniklerini kavrayabilme
- ÖÇ-9* Açı ve Açılı taksimatların Ölçülmesi
Dersin içeriği
*Gelişmiş kumpas, mihengir ve mikrometrelerle ölçme* Komparatörler*Açı ve Açılı Taksimatların Ölçülmesi*Şekil ve Konumların Tayin Edilmesi*Mastarlar ve Optik Camlarla Yüzey Kontrolü*Alıştırma ve Mastarlama İlkeleri*Yüzey Tamlığı*Vida dişlerinin ölçülmesi*Dişlilerin ölçülmesi*Kalibrasyon
Haftalık konular
| Hafta | Konu | Ön hazırlık / yöntem |
|---|---|---|
| 1 | *Çeşitli komparatörlerin çalışma prensiplerini ve kullanılmasını öğrenir. Kesit ve kroki çizimler yardımı ile temel ölçüm komparatörlerinin (mekanik, optik, elektrik, elektronik, pnömatik, hidrolik) çalışma ilkelerini açıklar. Bu komperatörleri kullanarak, mukayeseli ölçümler yapar. | [1]; [2] İlgili konu |
| 2 | *Optik projektörün çalışma ilkesini bilir ve kullanır. Optik projektörün çalışma prensibini açıklar. Optik projeksiyonda ışık ayarının neden gerekli olduğunu açıklar. Helisel şekillerin görünümüiçin gerekli ayarlamaları açıklar. Optik projeksiyonda kullanılan tipik büyültmeleri belirtir. | [1]; [2] İlgili konu |
| 3 | *Açı ve Açılı taksimatların ölçülmesi . Mekanik açı ölçüaletleri ve sistemlerinin çalışma ilkelerini kavrayabilme ve atölye-laboratuar ortamında kullanabilme. Verniyeli açı gönyelerinin hassasiyetlerini bilir ve açılarını ölçer. Sinüs cetveli ile prizmatik parçaların eğim açılarını ve konik parçala | [1]; [2] İlgili konu |
| 4 | *Şekil ve Konumların Tayin Edilmesi. Şekil ve konumu tayin etmek için gerekli ölçümler yaparak istatiksel yöntemler ile toplam (kümülatif) şekil ve konum hatasını hesaplar. Referans yüzeylerini (pleytler) tanımlar ve bunların doğrusallık ve düzlemsellik tolerans sınırlarım bilir. Gönyeleri tanır | [1]; [2] İlgili konu |
| 5 | *Gönye ve sentil (layner) ile, komparatör ile otokolimatör ile bir yüzeyin referans yüzeyine göre dikliğini ölçer. Komparatörler ile düzlem yüzeylerin doğrusallık, düzlemsellik ve eğimini ve silindirik parçaların yuvarlaklık, koniklik, yalpalılık ve eş merkezliliğini ölçer. | [1]; [2] İlgili konu |
| 6 | *Işık dalga boylarını bilir ve girişim olayını tanımlar. Optik camlar ile düzlemlik kontrolüyapar ve girişim çizgilerini yorumlar. - Enterferometrelerin çalışma prensibini ve mastarların boyut toleranslarının ölçülmesinde kullanıldığını bilir. | [1]; [2] İlgili konu |
| 7 | *Alıştırma ve Mastarlama İlkeleri. Limitler ve alıştırma sistemlerini bilir ve sınır mastarlarının imalat ilkelerini öğrenir. Bir tolerans ve alıştırma sisteminin kullanılma sebeplerini belirtir (birbirinin yerine geçme, standartlaşma, kalite ve ekonomik üretim bakış açılarından). Alıştırma tiplerin | [1]; [2] İlgili konu |
| 8 | ARA SINAV | [1]; [2] İlgili konu |
| 9 | *Parça toleranslarına göre mastarları boyutlandırır. Doğrudan ölçme metotları ile mastarlar ile ölçmeyi mukayese eder. Konik deliklerin kontrolünde kullanılan mastarlar ile ölçüm için gerekli krokiler çizer. Sabit ölçülüve ayarlanabilir mastarların özelliklerini (rijitlik, ağırlık, profile uygunluk | [1]; [2] İlgili konu |
| 10 | *Yüzey Tamlığı. Bitmiş yüzeylerin yüzey pürüzlülüğünükontrol eder ve ölçer. Diyagramlar ile bir yüzeyin gerçek ana düzlemden olan üç büyük sapmasını anlatır ve bu sapmalar ile yüzey pürüzlülüğüarasında ilişki kurar. *Yüzey pürüzlülüğüölçümünde kullanılan iğne uçlu hassas bir cihazın yapısını ve ç | [1]; [2] İlgili konu |
| 11 | *Takım Tezgahlarının Sınanması. Kaliteli parça üretimi için takım tezgahlarının doğru ayarlanması gerektiğini bilir. Takım tezgahlarının ayarlanmasında hassas malafaları, su terazilerini, komparatörleri ve otokolimatörükullanır. Paralellik kontrollerini yapar. Diklik kontrollerini yapar. İş milleri | [1]; [2] İlgili konu |
| 12 | *Vida Dişlerinin Ölçülmesi. Hassas ilerleme hareketi için belirli vidaların vida mastarları kontrol etmek yerine ölçülmesi bilir. Mikrometreler ile vida diş üstüçapını ölçer. Vida mikrometreleri ve vida ölçüm cihazları ile diş dibi çapını ölçer. Optik projektör ile profil açısını ve vida adımını öl | [1]; [2] İlgili konu |
| 13 | *Dişlilerin ölçülmesi. Minimum sürtünme ve gürültüile hareket ve kuvvet iletimi için dişlilerin boyutlarının ölçülmesi gerektiğini bilir. Dişlileri ve dişliler ile ilgili temel terimleri bilir ve bunları hesaplar. Yuvarlanma test cihazı ile dişlilerin eksenler arası ölçülerini ölçer. Modül kumpası | [1]; [2] İlgili konu |
| 14 | *Kalibrasyonu ve sanayide uygulanan yöntemlerini bilir, bazı kumpas, mikrometre ve komparatörlerde uygular | [1]; [2] İlgili konu |
| 15 | Final Sınavı 1. Hafta | |
| 16 | Final Sınavı 2. Hafta |
Kaynaklar ve materyaller
- Ders notu
- 1-MEGEP2-Erişkin Y. (1988) Ölçme Bilgisi ve Kontrol. MEB Öğretmen Ders Notları
- Diğer kaynaklar
- METROLOGY FOR ENGINEERS
- Dokümanlar
- --
- Ödevler
- --
- Sınavlar
- --
Değerlendirme
- Arasınav 1 %30
- Dönem Sonu Sınavı %70
Program çıktıları ile ilişkisi
- PÇ-1Bilgisayarda paket programlar kullanarak, kurallara uygun makine resimleri çizebilme
- PÇ-2Bilgisayarda tasarımı yapılan iş parçasını bilgisayar denetimli tezgaha aktarabilme ve işleyebilme
- PÇ-3Bilgisayar denetimli takım tezgahlarının çalışma sistemlerini bilme,
- PÇ-4Bilgisayar denetimli tezgahlarda üretim programlarını hazırlayabilme
- PÇ-5Bilgisayarlı tasarım ve üretim konusundaki gelişmeleri takip edebilme,
- PÇ-6Bir yabancı dili temel seviyede kullanabilme,
- PÇ-7Kesici takım ve kesme değişkenlerine göre en uygun şartlarda malzeme işleyebilme, üretilen parçalar için uygun kalite sistemine karar verebilme
- PÇ-8Makine resmi çizim ve tasarım kurallarını bilerek istenilen özelliklere uygun şekilde makine parçalarını ve bir sistemi tasarlayabilme ve analiz edebilme
- PÇ-9Malzemeyi tanıma, gerekli ısıl işlem yöntemlerine karar verme ve imalat için uygun malzemeyi seçebilme
- PÇ-10Sözlü ve yazılı elektronik iletişim tekniklerini kullanabilme,
- PÇ-11Talaşlı ve talaşsız üretim yöntemlerini bilerek, en uygun üretim yöntemini seçebilme
- PÇ-12Temel matematik ve fen bilimi bilgilerine sahip olma ve gerektiğinde kullanabilme,
- PÇ-13Türkçeyi yazılı ve sözlü olarak en iyi şekilde kullanabilme
- PÇ-14Üretimi planlayabilme, işlem kartlarını hazırlayabilme, görev dağılımı yapabilme ve denetleme becerisini kullanabilme
| ÖÇ-1 | ÖÇ-2 | ÖÇ-3 | ÖÇ-4 | ÖÇ-5 | ÖÇ-6 | ÖÇ-7 | ÖÇ-8 | ÖÇ-9 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| PÇ-1 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
| PÇ-2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PÇ-3 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PÇ-4 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PÇ-5 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PÇ-6 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PÇ-7 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PÇ-8 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 | 4 |
| PÇ-9 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PÇ-10 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PÇ-11 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PÇ-12 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PÇ-13 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
| PÇ-14 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 |
AKTS iş yükü
| Etkinlik | Sayı | Süre | Toplam |
|---|---|---|---|
| Yarıyıl Sınavı | 1 | 10 | 10 |
| Sınıf dışı ders çalışma süresi(ön çalışma, pekiştirme) | 15 | 1 | 15 |
| Ara Sınav 1 | 1 | 5 | 5 |
| Ders süresi(sınav haftası dahildir: toplam ders saati) | 16 | 2 | 32 |
| Toplam iş yükü | 62 | ||
| Toplam iş yükü / 30 | 2 | ||
| Dersin AKTS kredisi | 2 | ||